krwotoki
Masywne krwawienie np. w wyniku otwartego złamania kończyny, wymaga od nas natychmiastowego działania. Krew wypływa z rany pod dużym ciśnieniem. Wystarczy 90 sekund intensywnego krwotoku z tętnicy, by doszło do utraty przytomności u poszkodowanego. Przy krwotokach należy ucisnąć miejsce upływu krwi, jeśli krwawi kończyna należy ją unieść, wezwać pomoc i wykonać opatrunek uciskowy, kontrolować czynności życiowe poszkodowanego.

rany
Rana to przerwanie ciągłości skóry, a w cięższych przypadkach również położonych pod nią tkanek. Do jej powstania dochodzi zazwyczaj w wyniku urazu mechanicznego. Pierwsza pomoc polega głównie na prawidłowym opatrzeniu rany.

złamania
Każde złamanie wymaga odpowiedniego zaopatrzenia i konsultacji lekarskiej. W przypadku złamania zamkniętego miejsce urazu powinno zostać zabezpieczone w pozycji zastanej poprzez unieruchomienie złamanej kości oraz dwóch sąsiadujących stawów (jeżeli uszkodzeniu uległa kończyna). Złamanie należy usztywnić za pomocą specjalnej szyny, ale jeżeli nie mamy jej do dyspozycji, można użyć dowolnego sztywnego i wystarczająco długiego przedmiotu np. deski. Zaopatrzenie złamania otwartego odbywa się podobnie, z tą różnicą, że w pierwszej kolejności należy opatrzyć ranę i podjąć próbę zatamowania krwawienia (jeżeli występuje). Konieczne jest zabezpieczenie rany oraz wystającej kości przed przemieszczaniem się (najlepiej wykonać to jałowym opatrunkiem, który należy ściśle obandażować).

oparzenia termiczne i chemiczne
Najważniejszym elementem w udzielaniu pierwszej pomocy w przypadku oparzenia termicznego jest chłodzenie miejsca poparzonego wodą w temperaturze pokojowej. Miejsce oparzone powinniśmy chłodzić przez minimum 15 minut, jednocześnie usuwając odzież oraz biżuterię. Na skutek urazu dochodzi do puchnięcia oparzonych części ciała, co w późniejszym etapie utrudniłoby znacząco usunięcie elementów odzieży itp. W przypadku oparzeń chemicznych, do których doszło w pomieszczeniu zamkniętym – należy je natychmiast opuścić wraz z osobą poszkodowaną. Pamiętajmy, że rękawiczki ochronne w tym wypadku są absolutną KONIECZNOŚCIĄ. Jak najszybciej powinniśmy usunąć skażoną odzież osoby poszkodowanej oraz umieścić ubrania w plastikowym worku i niezwłocznie rozpocząć płukanie poparzonego obszaru letnią wodą, przez minimum 30 minut.

zadławienia
Zadławienie to zamknięcie dróg oddechowych przez ciało obce, do którego może doprowadzić np. szybkie, łapczywe spożywanie pokarmów czy połknięcie przez dziecko małego przedmiotu. Jak postępować przy zadławieniu?
Gdy poszkodowany przestał kaszleć, ale jest przytomny należy:
– pochylić poszkodowanego do przodu,
– 5 x energicznie uderzyć w okolicę międzyłopatkową
Gdy uderzenie nie pomaga zastosować tzw. chwyt Heimlicha (Uwaga!!! Nie stosować wobec kobiet w ciąży):
– pochylić poszkodowanego,
– objąć rękoma kładąc jedną część na nadbrzuszu (pod mostkiem), drugą ręką objąć zaciśniętą pięść, i energicznie pociągnąć do wnętrza i ku górze.
Jeśli powyższe działania nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, należy bezzwłocznie wezwać pogotowie 999 lub 112. Jeśli poszkodowany stracił przytomność, należy rozpocząć reanimacje!

napady drgawek
Jeśli osoba oddycha normalnie, należy zapewnić jej bezpieczeństwo. Położyć na ziemi i usunąć ostre i twarde przedmioty znajdujące się w pobliżu ciała. Podobnie jak w przypadku postępowania przy napadach epilepsji, należy poluzować odzież i zapewnić swobodny dostęp tlenu.

stan przedomdleniowy
Stan przedomdleniowy, nazywany również zasłabnięciem jest to nagłe uczucie utraty przytomności, ale bez jej faktycznego wystąpienia. Wytyczne ERC 2021 wskazują na 3 podstawowe metody pierwszej pomocy w stanie przedomdleniowym. Są to: przykuc, napięcie mięśni ramion oraz napięcie mięśni nóg. Można dołożyć do tego jeszcze stosowanie izometrycznego uchwytu.

omdlenia
W przypadku omdlenia należy położyć osobę w pozycji leżącej na plecach na płaskiej powierzchni, unieś jej nogi do góry (około 30 cm) – to pomoże zwiększyć dopływ krwi do mózgu. Później ułożyć osobę poszkodowaną w pozycji bocznej bezpiecznej, zapewnić dostęp do powietrza i kontrolować jej oddech.

udar słoneczny
Chorego należy przenieść w zacienione, najlepiej chłodne miejsce, rozpiąć ubranie i ochłodzić głowę oraz klatkę piersiową wilgotnymi okładami. Nie wolno gwałtownie zmieniać temperatury ciała chorego, by nie doprowadzić do szoku termicznego (wkładanie go do zimnej wody lub ochładzanie kostkami lodu jest bardzo złym pomysłem).
W następnej kolejności podajemy choremu płyny, najlepiej wodę. Nie wolno podawać żadnych leków przeciwgorączkowych, napojów z kofeiną ani alkoholu. Należy mierzyć temperaturę ciała chorego – najlepiej co 10 minut. Kiedy obniży się do 38 stopni, można przerwać schładzanie ciała.
Jeśli chory jest przytomny i ma czerwoną twarz, układamy go w pozycji półleżącej. Jeśli stracił przytomność, ale oddycha i ma wyczuwalne tętno, układamy go w pozycji bezpiecznej ustalonej na boku i wzywamy pogotowie ratunkowe. Jeśli nie oddycha, wzywamy pogotowie i przystępujemy do sztucznego oddychania i masażu serca.

zawał serca
Zawał mięśnia sercowego to sytuacja, w której dochodzi do niedokrwienia tego mięśnia. Zawał serca stanowi bezpośrednie zagrożenie życia i zawsze wymaga pomocy medycznej. Ból w klatce piersiowej utrzymujący się ponad 5 minut oznacza, że trzeba podjąć natychmiastowe działanie. Zadzwoń pod numer 999 lub 112 i zgłoś sytuację dyspozytorowi. Jeśli osoba oddycha należy ułożyć ją w pozycji bocznej bezpiecznej, w przypadku utraty oddechu należy przystąpić do resuscytacji.

niedocukrzenie – hipoglikemia
Hipoglikemia, czyli niedocukrzenie jest jednym z powikłań cukrzycy i wymaga odpowiedniej reakcji. Jeżeli osoba jest przytomna i jest w stanie samodzielnie przyjmować płyny i pokarmy, należy podać jej do picia słodki napój (mocno słodzona herbata, cola, sok). Jeżeli diabetyk ma zaburzenia świadomości i nie jest w stanie samodzielnie przyjąć napoju albo jest nieprzytomny, nie należy mu na siłę niczego podawać. W takiej sytuacji można zastosować glukagon (jeżeli mamy do dyspozycji i potrafimy się nim obsługiwać) lub wezwać pogotowie ratunkowe.

zatrucie
Postępowanie:
– Oceń stan poszkodowanego (ABCD).
– Jeżeli poszkodowany jest nieprzytomny, oceń oddech. Jeżeli poszkodowany nie oddycha, rozpocznij resuscytację.
– Jeżeli poszkodowany oddycha, ułóż go w pozycji bezpiecznej.
– Jeżeli poszkodowany jest przytomny, obserwuj jego zachowanie.
– Wezwij pomoc medyczną.
– Oceniaj stan poszkodowanego do czasu przyjazdu pogotowia ratunkowego.
– Jeśli to możliwe, zabezpiecz substancję, której spożycie spowodowało zatrucie i przekaż zespołowi ratownictwa medycznego.

porażenie prądem elektrycznym
Pierwsza pomoc przy porażeniu prądem nie różni się wiele od działań niezbędnych w przypadku innych nagłych zdarzeń. Należy jednak pamiętać, by przed podjęciem jakichkolwiek czynności ratunkowych odciąć dopływ prądu do ciała poszkodowanego. Nie można przy tym zapominać o własnym bezpieczeństwie. Jeśli nie można zrobić tego samodzielnie, należy wezwać pogotowie energetyczne (tel. 991) bądź poinformować o sytuacji Centrum Powiadamiania Ratunkowego (tel. 112).

wybicie zęba
Jama ustna jest bardzo ukrwiona, z racji czego nawet przy drobnym urazie może pojawić się dużo krwi. W takiej sytuacji należy bezwzględnie udać się do stomatologa, nim to jednak zrobimy, należy wypluć krew i opłukać usta wodą. Aby zmniejszyć ryzyko pojawienia się ewentualnego obrzęku i zatamować krwawienie, można przyłożyć coś chłodnego w okolicę bądź miejsce rany.